28.1 C
İstanbul
Pazar, Temmuz 25, 2021

    Dr. Gülay Ertürk
    Veteriner Hekim-Homeopat

    Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesinden mezunu. İngiliz Homeopati Enstitüsü’nden Veteriner Homeopati eğitimi alan Ertürk’ün, Kediniz Konuşuyor ve Köpeğiniz Konuşuyor isimlerinde yayınlanmış iki kitabı bulunuyor. . Merkezi Ankara’da bulunan Veteriner Homeopati Derneğinin kurucu üyesi ve geçmiş dönem başkanıdır.

    Köpeklerde rahim iltihabı neden olur, nasıl tedavi edilir?

    Veteriner Hekim-Homeopat Gülay Kabasakal, dişi ve kısırlaştırılmamış köpeklerde görülen rahim iltihabı ile ilgili bilinmesi gerekenleri, hayatimsaglik.com için yazdı.

    Dişi ve kısırlaştırılmamış bir köpeğiniz varsa kısa bir süre önce proöstrus kanamasını geçirmişse ve son birkaç gündür çok su içiyor, yerinden kalkmak istemiyor, kusuyor ve yemek yemiyorsa, tehlike çanları çalıyor olabilir. Acil olarak veteriner hekiminizin yolunu tutun, çünkü köpeğinizde pyometra (rahim iltihabı) şekilleniyor olabilir.

    PEKİ NEDİR BU PYOMETRA?

    Pyometra, Türkçe anlamı ile rahmin iltihaplanmasıdır. Hormonal etkilere bağlı olarak rahimin yapısının bozulup içinin irinle dolmasıdır. Daha çok yaşlı köpeklerde görülse de genç ve orta yaştakilerde de ortaya çıkabilir. Ortalama hastalık yaşı 8’dir. Pyometra genellikle son östrusdan iki ile sekiz hafta sonra ortaya çıkar.

    KÖPEKLERDE RAHİM İLTİHABI NASIL GELİŞİR?

    Dişi köpeğin üreme döngüsünde, proöstrus, östrus, diöstrus ve anöstrus  diye ayrılan dört farklı evre vardır. Östrus evresi kızgınlık olarak da bilinen, dişinin, erkeği kabul ettiği, çiftleşmeye uygun evredir. Üreme döngüsü içerisinde hayvanın; çitleşme, gebe kalma, gebe kalmama, çiftleşmeme gibi durumlarına bağlı olarak hormonal işleyiş ve genital organların durumu farklılaşır. Hormonal açıdan değerlendirildiğinde, yumurtalıktaki corpus luteumdan salgılanan progesteron hormonu, pyometra gelişmesinde önem taşıyan en önemli hormondur. Çünkü, pyometra, progesteron konsantrasyonunun yüksek olduğu siklus  evresinde gelişir. Aslında progesteron, gebeliğin sürdürülmesinden sorumlu bir  hormondur. Ama görevi bu kadarla kalmaz. Gebeliğin sürdürülmesine ek olarak meme alveollerinin gelişmesine neden olur, süt üretimini sağlar, endometriyum (rahmin iç tabakası) bezlerin büyümesini ve salgılama aktivitesini uyarır, bir sonraki kızgınlık döngüsünü önler.

    Köpeklerde, östrusu yani kızgınlık dönemini takiben, progesteron hormonu iki aya kadar yüksek kalır. Bu durum, rahmin endometriumunun kalınlaşmasına neden olur. Birkaç ardışık östrus döngüsü boyunca, gebelik oluşmazsa, rahim dokularında, kistler oluşana kadar, endometrium kalınlığı artar. Kistik endometrial hiperplazi denilen bir durum gelişir. Böylece rahimde, bakteri üremesi için ideal bir ortam sağlanmış olur. Çünkü, rahimde, sıvı birikmeye başlar. Progesteron hormonunun yüksek seviyesi nedeniyle rahim kasılamaz ve böylece, bu biriken sıvıyı dışarı da atamaz. İçerde birikir. Rahim ağzı, spermanın rahme girmesine izin vermek için gevşediği östrus dışında normalde sıkıca kapalıdır. Rahim ağzı açıksa veya gevşekse vaginada bulunan ya da fekal/perianal olan bakteriler de rahme kolayca girebilir. Sağlıklı rahim ortamı bakterilerin yaşamasını engellerken kistik endometriyal hiperplazi gelişmişse bakteri üremesi için de mükemmel koşullar sağlanmış olur. Bu bakteriler rahimden bir türlü atılıp temizlenemiyorsa, hastalığın klinik belirtileri de  ortaya çıkar. Pyometra kistik endometriyal hiperplazinin son döneminde oluşur. Rahmin içi irinle dolar.

    PEKİ BU HASTALIK NEDEN OLUR?

    Aslına bakarsanız, kistik endometriyal hiperplazi ve pyometra  hastalığının kesin nedeni hala tam olarak bilinmemektedir. Bununla birlikte, ardışık üreme döngüleri sırasında hormonların (progesteron ve östrojen), endometriyal proliferasyona neden olan diğer faktörlerin, bakterilerin ve toksinlerin işe karıştığı çok faktörlü bir hastalık olarak değerlendirilmektedir.

    Klinik belirtilere gelince; klinik belirtiler rahim ağzının açık olup olmamasına bağlıdır. Açıksa, irin rahimden vagina yoluyla dışarıya akacaktır. Kuyruğun altında, tüylerine bulaşmış halde veya köpeğin yattığı yerde, irin veya anormal akıntı sıklıkla görülür. Ateş, uyuşukluk, iştahsızlık i ve depresyon olabilir.

    Rahim ağzı kapalı ise oluşan irin dışarıya akamaz. Rahim içinde birikir ve sonuçta karnın şişmesine neden olur. Kapalı pyometralı köpekler çok hızlı bir şekilde hastalanırlar. İştahsız ve çok depresiftirler. Kusma veya ishal de olabilir.

    Bakteriler tarafından salınan toksinler, böbreğin sıvı tutma yeteneğini etkiler. Artan idrar üretimi nedeniyle bunu  telafi etmek için fazla su içme görülür. Hem açık hem de kapalı pyometrada artan su tüketimi meydana gelebilir.

    Şaşıracaksınız belki ama gebeliğin pyometra oluşumunu engelleyici bir etkisi vardır. Hiç anne olma şansı tanınmamış yani üreme döngüleri boşa geçmiş dişilerin pyometra olma olasılığı daha yüksektir. Gebelikte, rahimde plasenta  dokusu gelişir. Plasenta anne karnındaki yavruya oksijen ve besin sağlayıp yavru kanındaki işe yaramayan maddeleri dışarı atan dokudur. Plasenta rahmin iç tabakası olan endometriuma bağlanır. Plasental bağlanmanın meydana geldiği endometrium alanları ise pyometranın gelişmesine izin vermez. Gebelik 2-3 yıl kadar pyometradan koruyabilir. Ancak hastalığın tekrarlaması olasıdır. Pyometra tanısı veteriner hekim tarafından konulur. Özellikle rahim ağzı kapalı pyometra için acil tedaviye alınmazsa ölüm kaçınılmazdır. Rahim yırtılıp enfeksiyon karın boşluğuna yayılabilir.

    NASIL TEDAVİ EDİLİR?

    Tercih edilen tedavi rahimin ve yumurtalıkların operasyonla çıkarılmasıdır. Ameliyat öncesi ve sonrası hastanın kondüsyonunu dengede tutmak için intravenöz sıvı sağaltımı gereklidir. Geniş spektrumlu, antibiyotikler uygulanmalıdır.

    Ameliyat dışındaki tedavilere gelince, kandaki progesteron seviyesini düşüren, rahim ağzını gevşeterek açan,bakteri ve irinin dışarı atılmasını sağlayan medikasyonlarla tedaviye yön verilebilir.  Pyometra için tıbbi olarak tedavi edilen dişi köpeklerin  %70’inde 2 yıl içinde nüks görülmüştür. Bu nedenle kısırlaştırılması, bu hastalıktan korumak açısından en radikal çözümdür.

    Hep köpeklerden bahsettik, bu hastalık kedilerde de görülür, ama daha ender görülür.  Kedilerde de, pyometra, östrustan ortalama 2 ay sonra ortaya çıkar. En çok görüldüğü yaş 7 civarıdır.

    Sağlıklı ve mutlu hayvan, sahibine de mutluluk verir, ve mutluluk sağlıktır, sağlık da  mutluluk. Hep mutlu kalın.

    www.petklinik.com

     

    Yazarın Tüm Yazıları

    ÇOK OKUNANLAR

    EDİTÖRÜN SEÇİMİ