0.7 C
İstanbul
Pazartesi, Ocak 24, 2022

    Yumurta rezervi hakkında bilinmesi gereken her şey

    Kadınların yumurta rezervi ve yumurta kalitesi anne olmak isteyenler için en önemli etken. İşte yumurta rezervi ile ilgili bilinmesi gereken her şeyi iki uzman isim anlattı.

    Çocuk sahibi olmak isteyen kadınlar için yumurta rezervi çok önemli. Yaşla birlikte azalan ve birçok faktör nedeniyle kalitesi düşen yumurtalar anne olmayı engelleyebiliyor. Yumurta rezervi ve gebelik şansı ile ilgili bilinmesi gerekenleri  Anadolu Sağlık Merkezi Tüp Bebek Merkezi Direktörü Doç. Dr. Tayfun Kutlu ile Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Dr. Ebru Öztürk Öksüz, kadınlardaki yumurta rezervi ile ilgili bilinmesi gerekenleri anlattı.

     

    Bir kız çocuğu ortala kaç yumurta ile dünyaya geliyor?

    Bir kız bebek doğduğunda yumurtalıklarındaki yumurta sayısı yaklaşık 1 buçuk-2 milyondur. Ergenliğe kadar bu sayı azalır ve 300-400 bine iner. Kadınlar adet görmeye başlamayarıyla birlikte her ay yumurtlarlar. Doğurganlık dönemde ise yumurta sayısı 300-400 bin civarında oluyor.  Bu yumurtalar her ay kullanılıyor ve tükendiğinde de menopoz dönemi başlıyor.

    Yumurta rezervi neden zamanla azalıyor?

    Her ay 1000 civarında yumurta büyümeye çalışıyor ama hepsi öne çıkamadığı için genellikle her ay kadın vücudunda 1 veya 2 yumurta önderlik ediyor. Ve yumurtlamaya hazırlanıyor. Kadınlar doğduklarında sahip oldukları 1 buçuk-2 milyon yumurtanın her ay 1000 kadarını kaybediyor. Kadınların doğuştan sahip oldukları yumurta sayısı da birbirinden farklı. Ergenliğe girerken sahip oldukları yumurta sayıları da değişiklik gösteriyor. Bu nedenle kadınların doğurganlık dönemleri de birbirinden farklı.

    Yumurta rezervinin azaltan etkenler ve hızlandıran sebepler nelerdir?

    Yumurtaların azalmasını etkileyen birden fazla faktör bulunuyor. Birincisi kaç yumurta ile doğduğumuz. Bu genetik bir durum. Genetik olarak fazla yumurta ile doğuyorsanız, yumurtalarınız zaman içinde azalsa da doğurganlık süreniz daha uzun oluyor. Tabii bu dönemde sigara, stres gibi etkenler yumurta rezervini azaltıyor. Yukarıda söylediğinimiz gibi ilerleyen yaş da rezervin azalmasında etkin rol oynuyor. Yumurtalıklara yönelik, yumurta dokusunu etkileyen bir ameliyat, ilaç kullanımının da yumurta sayısını azalttığını biliyoruz. Kanser gibi bazı sistemik hastalıkların tedavisinde uygulanan kemoterapotik ve radyoterapotik ajanların da doğurganlık süresini oldukça azalltığı biliniyor.

    Bebek sahibi olmak için 35 yaşını geçmeyin!

    Kaç yaşından sona yumurta sayısındaki azalma hızlanıyor?

    Eskiden 40 yaş riskli kabul edilir ve bundan sonra da yumurta sayısının hızla azaldığını belirtik. Daha sonra bu 37 yaşa indi. Günümüzde ise dünyadaki verilere göre 35 yaşından sonra bu azalmanın hızlanıyor. Kadınlardaki yumurta sayısının düşmesi ve rezervin azalması, yumurta kalitesinin düşmesi daha erken yaşlarda görülüyor. Bu nedenle bebek sahibi olmak için 35 yaşından sonra hızlı hareket etmek gerekiyor. Artık kadınlardaki yumurta rezervi, yadahni yumurta sayısının azalması, hatta daha önemlisi yumurta kalitesindeki problemler daha erken yaşlara doğru gelmekte. O yüzden bebek sahibi olmak için 35 yaşından sonra daha hızlı hareket etmek gerektiğini söyleyebiliriz. 10 yıl öncesine göre ciddi yumurta rezerv azlığı ya da erken menopoz oranları da artıyor. Bu artış nedeniyle bebek sahibi olmak isteyenlerin 35 yaşını geçmemesini tavsiye ediyoruz.

    Yumurta rezervinin azalmasını hızlandıran faktörler neler?

    Ailede erken menopoza giren bulunuyorsa, özellikle anne, teyze, kız kardeş gibi kadından gelen genetik faktörler konusunda dikkatli olmak önemli. Çünkü bu bize, o ailede genetik olarak bir rezerv azlığına yatkınlık olduğunu gösteren bir bulgu. Ayrıca kemoterapi gerektiren, kanser gibi sistemik bir hastalığı olan kadınların da öncesinde yumurtalık rezervini kontrol ettirip, gerekirse dondurulup saklanma işlemi yaptırması gerekebilir. Sigara ve beslenme konusundaki olumsuzluklarda etkili oluyor. Yumurtalık kistleri ya da yumurtalıkta olabilecek başka herhangi bir problemden dolayı geçirilecek ameliyatlar da kadınların en büyük problemlerinden.

    Anne olmak için “yumurta rezervinde” kaç yumurta olması gerekiyor?

    Çocuk sahibi olabilmek için bir tane yumurta bile yeterli oluyor. Bu tamamen o yumurtanın kalitesi, kadının doğurganlığı ve o yumurtadan güzel bir embriyonun oluşmasıyla ilgili bir durum. Çocuk sahibi olmak için bir yumurta ve bir sperm yeterli. Bu nedenle yumurta rezervi çok azalmış kadınlar da kendiliğinden gebe kalabiliyor. Ancak böyle bir durumda beklemek biraz riskli. Çünkü bu süreçte yumartaların tamamı tükenebilir. Yumurta rezervi az olan kadınlarda acil olarak etkin tedaviler uygulamak gereikyor. Etkin tedavide de ne kadar çok yumurta alırsak o kadar çok faydasının olacağını düşünüyoruz.

    “Şu kadar yumurta gebelik için gerekli” diye bir ifade kullanma doğru olmaz ancak elimizde ne kadar çok yumurta olursa gebelik için o kadar iyi bir durumdur. Ne kadar çok iyi kalitede yumurta, spermle birleştirilmiş ne kadar çok embriyo olursa aralarından en iyiyi seçme şansı, en iyilerini seçtikten sonra dondurup bir sonraki gebelik için saklama şansı da yüksek oluyor.

    20 yaşındaki kadınla 40 yaşındaki için süreç aynı değil

    Yumurta rezervi anne olmak için ne zaman “yetersiz” olur?

    Yumurta rezervi az olan bir hastayı bir bütün olarak değerlendirmek önemli. Kaç yıllık evli, ne kadar zamandır çocuk sahibi olmak istiyor, eşinin spermi nasıl gibi mevcut durumların değerlendirilmesi gerekiyor. 20 yaşında rezervi az olan bir hastaya olan yaklaşımla 40 yaşında rezervi az olan hastaya yaklaşım aynı değil. Siz 20 yaşında yeni evli ve rezervi az olan bir hastayı birkaç ay yumurta takibiyle değerlendirebilirsiniz ama 40 yaşında daha radikal tedavi kararları almanız gerekebilir. Hastaların doğurganlık süresini çok iyi değerlendirmek başarıya ulaşmak açısından önemli.

    Yumurta dondurma yöntemi ile ilerleyen yaşlarda anne olabilirsiniz
    Yumurta dondurma yöntemi ile ilerleyen yaşlarda anne olabilirsiniz

    Yumurta rezervinin yetersiz olduğu nasıl anlaşılır?

    Ultrasonda hastanın yumurtalıklarındaki yumurta sayısını sayarak, yumurta rezervinin  hastanın yaşına uygun olup olmadığını tespit edebiliyoruz. Ayrıca bunu destekleyen bazı hormon testleri de uygulanıyor. Bunların içerisinde en önemlisi Anti-Mullerian Hormonu (AMH). Anti- Mullerian Hormon doğru bir şekilde bakılmışsa, bizi yumurta rezervi ile ilgili güvenilir sonuçlara ulaştırıyor. Adetin ikinci ya da üçüncü günü hastanın FSH ve E2 değerlerini birlikte değerlendirmek gerekir. Tüm bu test ve kontroller hastanın yumurta rezervi ile ilgili bilgilere ulaşmamızı sağlıyor.

    Egzersiz yapmak yumurta kalitesini yükseltiyor

    Yumurta rezervinin hızla azalmaması veya yumurtaların kalitelerinin düşmemesi için ne gibi önlemler alınabilir?

    Bu konuyla ilgili kontrol edilemeyen birçok durum söz konusu. Hastaya “Stresten uzak dur” deniliyor ancak bu günümüz yaşam koşullarında, özellikle çalışan bir kadın için bu kolay olmuyor. Ama egzersiz yapmak yumurta sayısını arttırmasa bile kaliteyi yükseltiyor. Yani dokudaki oksijen miktarını artırıp, stresi azaltıyor. Bunun da yumurta kalitesine mutlaka bir katkısı var. Sağlıklı beslenme, düzenli spor, protein ağırlıklı beslenmek, sigara içmemek, özellikle 40 yaşından sonra hekim önerisiyle bazı antioksidan ilaçların kullanılması yumurta rezervinde elde edeceğimiz yumurta kalitesinin artmasına katkı sağlıyor.

     

    Yumurtanın sayısı mı kalitesi mi önemli?

    En önemli şey yumurta kalitesidir. Yumurta rezervi yani yumurta sayısının en önemli anlamı bizim ne kadar çok sürecimizin olduğu, ne kadar rahat hareket edip edemeyeceğimizle ilgilidir. Gebelik anlamında 10 tane kalitesiz yumurtadansa 2 tane kaliteli yumurtanın olması her zaman her hekimin tercihidir. Sadece sayı değil, yaş da önemli. Hatta en önemli faktör yaş. Bunların hepsi gebelik şansını azaltan ya da arttıran faktörler. Mesela 40 yaşına geldiniz ve yumurtalık rezerviniz çok iyi. Bu sizin gebeliği erteleyebileceğiniz anlamına gelmiyor. Çünkü yaş yumurta kalitesini olumsuz etkiliyor. Dolayısıyla değerlendirme yaparken birçok faktörü birlikte analiz etmek gerekiyor. Yumurta rezervi, yaş, hastanın evlilik süresi, ne kadar zamandır çocuk istediği, herhangi bir hastalığının olup olmadığı, ameliyatları, daha önceki gebelikleri ve sperm çok dikkate alınması gereken etkenler. Yani her hastayı bir bütün olarak değerlendirmek gerekiyor.

    Çocuk sahibi olmak için en sağlıklı yaş nedir?

    25-35 yaş arasının, doğum için en iyi yaş olduğunu söyleyebiliriz. Bazen kabul etmesek de yaşlanmaya başlıyoruz. Metabolizmamız yavaşlıyor. Bebek sahibi olmak isteyen çiftlerin özellikle yaş faktörünü hesaba katmalarında fayda bulunuyor.

    Yumurta dondurma yöntemi ile ilerleyen yaşlarda da anne olabilirsiniz

    35 yaşından önce yumurta dondurmak gebelik şansını artırıyor

    Pandemide hamilelikle ilgili doğru bilinen yanlışlar

     

     

     

     

    ÇOK OKUNANLAR

    EDİTÖRÜN SEÇİMİ