23.6 C
İstanbul
Pazar, Haziran 13, 2021

    “Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri” oluşturuldu

    Akademik Geriatri Derneği’nin Akılcı İlaç Çalışma Grubundaki geriatri hekimlerinin önderliğinde, Türkiye'de alanında uzman ve yaşlı hasta konusunda deneyimli öğretim üyelerinin katılımıyla "Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri" oluşturuldu.

    Konuyla ilgili olarak yazılı bir açıklama yapan Akademik Geriatri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Geriatri Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülistan Bahat Öztürk, yaşlıların var olan çok sayıda hastalıkları sebebiyle genellikle çok sayıda ilaç kullandıklarına işaret ederek “Sürekli olarak günde 4 veya 5’ten fazla ilaç kullanımı ‘polifarmasi’ olarak adlandırılmaktadır.

    Akademik Geriatri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Geriatri Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülistan Bahat Öztürk
    Akademik Geriatri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Geriatri Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülistan Bahat Öztürk

    Toplumda yaşayan yaklaşık her 2 yaşlıdan birinde polifarmasi mevcuttur. Hastane ya da bakımevinde bulunan yaşlılarda ise polifarmasiye daha sık rastlanmaktadır. İleri yaştaki bireylerde çok sayıda ilaç kullanmanın yanı sıra ‘uygun olmayan’ ilaçların kullanımı da sıktır. Yaşlanma ile birlikte vücutta ortaya çıkan değişiklikler sebebiyle yaşlı bireyler ilaç yan etkilerine karşı daha duyarlıdır.

    Vücuttaki su oranının azalması, kas kütlesinin azalması, yağ oranının artması, böbrek fonksiyonlarının azalması gibi fizyolojik değişikliklerin yanı sıra ileri yaşta sıklıkla gördüğümüz denge kaybı, düşme, sarkopeni denilen kas kuvvetinde ve kütlesindeki azalma, beslenme yetersizliği, unutkanlık ve idrar kaçırma gibi ‘geriatrik sendromların’ varlığı yaşlı bireyleri ilaç yan etkileri hususunda daha hassas hale getirmektedir.” ifadelerini kullandı.

    YAN ETKİLER İLERİ YAŞLAR İÇİN DAHA ZARARLI OLABİLİR

    Genç erişkinlerde görülmeyen ya da önemsiz olan bazı yan etkilerin ileri yaştaki bireylerde zararlı olabileceğine dikkat çeken Öztürk, “Örneğin uyku ilaçları kas gevşetici ilaçlar ya da alerji ilaçları gibi bazı ilaç grupları genç erişkinlerde önemli yan etkilere sebep olmazken ileri yaştaki bireylerde gün boyunca unutkanlık, uyku hali, denge kayıpları, ağız kuruluğu, düşmeler ve bunun sonucunda ortaya çıkan kemik kırıkları gibi önemli yan etkiler ile sonuçlanabilmektedir.

    Hastada ortaya çıkan bir ilaç yan etkisi yaşlı bireylerde yeni bir hastalık gibi düşünülerek bir başka ilacın kullanımına başlanmakta, bu sefer de bu ilaca bağlı bir yan etki ortaya çıkmaktadır; bu duruma ‘reçete kaskadı’ adı verilmektedir. Yaşlılarda sosyal desteğin azlığı ve unutkanlık gibi birtakım sorunlar nedeniyle ilaç kullanımına uyum da daha az olabilmektedir. Bu sebeple mümkün olan en az sayıda ilacın kullanılması yaşlı bireyler için uygun bir yaklaşım olacaktır. Yaşlı bireylerde uygun olmayan ilaç kullanımının yanı sıra, kullanılması faydalı olduğu halde kullanılmayan ilaçlar olduğunu da sıklıkla görmekteyiz. Yani yaşlı bireylerde uygun ilaç seçimi ve ilaç tedavilerinin düzenlenmesi önemli bir konudur.” şeklinde konuştu.

    "Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri" oluşturuldu
    “Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri” oluşturuldu

    YOL GÖSTERİCİ OLARAK “TIME KRİTERLERİ” OLUŞTURULDU

    Tüm bu nedenlerden dolayı Türkiye’de sağlık çalışanlarına yol gösterecek akılcı ilaç kullanım rehberi ihtiyacı oluştuğunu kaydeden Öztürk, sözlerine

    “2020’de Türkiye, Akademik Geriatri Derneği’nin Akılcı İlaç Çalışma grubundaki geriatri hekimlerinin önderliğinde Türkiye’de alanında uzman ve yaşlı hasta konusunda deneyimli öğretim üyelerinin geniş katılımı ile (12 ayrı ana dal ve 5 ayrı iç hastalıkları yan dallarından toplamda 49 danışman öğretim üyesi ve 23 çalışma grubu öğretim üyesi) Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri (Turkish Inappropriate Medication Use in the Elderly; TIME Kriterleri) oluşturulmuştur.

    TIME kriterleri bir rehber niteliğinde olup 2 kısımdan oluşmaktadır;

    1. kısım: Yaşlı bireylerde kullanılmaması ya da dikkatli kullanılması gereken ilaçları içeren (‘TIME to STOP’) kriterler yer almaktadır. Bu bölümde 112 kriter mevcuttur.
    2. kısım: Yaşlı bireylerde kullanılmasının faydalı olduğu ilaçlara yer verilmektedir (‘TIME to START’). Bu bölümde 41 kriter mevcuttur. Yakın zamanda İsrail, Almanya, İspanya, İtalya, İngiltere, Belçika, Hollanda ve Çek Cumhuriyeti’nden bir öğretim üyesi grubu TIME kriterlerinin uluslararası geçerliliğini göstermiş ve “Drugs and Aging” isimli tıp dergisinde tüm bilim dünyasına sunulmuştur.

    Kolaylıkla ulaşılabilmesi için bir mobil uygulama (aplikasyon) olarak da hazırlanmıştır. Play Store ve Apple Store’dan tüm akıllı telefonlara bu uygulama ücretsiz olarak indirilebilmektedir. TIME kriterleri tamamı ile sağlık çalışanlarının kullanımı için hazırlanmıştır.

    Şu nokta unutulmamalıdır, tedavi için ilaç seçiminde karar sorumlu hekime aittir, hekim seçtiği ilacın etkisi ve yan etkisi konusunda hasta ve yakınlarını bilgilendirir. Bu kriter seti hekim ve sağlık çalışanlarına yardımcı olmak üzere hazırlanmıştır. İlaçlar hastalıkların tedavisi amacıyla dışardan verilen maddelerdir ve istenmeyen etkilerinin olması doğaldır. İlacın etki ve yan etkilerini bilerek hastalar takip edilmelidir.

    Yaşlı hasta ve yakınlarının kullandıkları ilaçları TIME kriterleri yardımıyla hekimleriyle birlikte gözden geçirmeleri yararlı olacaktır. Hekiminden habersiz olarak ilaç başlamak veya kullandığı ilacı kesmek tehlikeli olabilir, hastalarımız ve yakınları bu konunun bilincinde olmalıdır. Sonuç olarak, TIME kriterleri hekimlerin başvurabilecekleri bir kaynak olarak hizmetlerine sunulmuştur. Tamamen ileri yaştaki bireylerin sağlık durumları ve özellikleri göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır.

    TIME kriterleri rehberliğinde tedavisi düzenlenen veya gözden geçirilen ileri yaştaki bireylerin günlük hayatta sıkça karşılaşmış oldukları ve fark edilmeyen ilaç yan etkilerin azalacaktır. Böylelikle yaşlı bireylerin hayat kaliteleri artacak, uygunsuz ilaç kullanımının yol açmış olabileceği unutkanlık, düşmeler, kırıklar, idrar kaçırma, kabızlık gibi çeşitli yan etkileri mümkün olan en düşük seviyeye inecek, yan etkilere bağlı muhtemel hastane yatışları ve sağlık giderleri azalacaktır.” dedi.

    ÇOK OKUNANLAR

    EDİTÖRÜN SEÇİMİ