28.7 C
İstanbul
Cuma, Ağustos 12, 2022

    Mobbing karşısında çalışanlar hangi haklara sahip?

    Bursa’da asistan doktor Mustafa Yalçın’ın intihar etmesiyle Türkiye’nin gündemine oturan “mobbing” konusunda neler biliniyor? Çalışanlar mobbing karşısında hangi haklara sahip? İşte ayrıntılar...

    İş yaşamını bir cehenneme çeviren mobbing, psikolojik ve fiziksel sorunların ortaya çıkmasına neden oluyor, yardım alınmadığında ise çalışanı intihara kadar sürükleyebiliyor. Peki, dünya genelinde milyonlarca kişinin maruz kaldığı mobbing karşısında çalışanların hakları neler, mobbinge uğrayan kişi neler yapabilir? Yanıtı haberimizde…

    Mobbing Nedir?

    Mobbing, basit bir şekilde “bir veya birkaç kişinin bir diğer kişiye uyguladığı, düşmanca ve ahlaka, etiğe aykırı yöntemlerle sistematiksel olarak yaptıkları psikolojik bir baskıdır” şeklinde tanımlanabilir.

    Mobbing terimi Dr. Heinz Leymann tarafından 1980’li yıllarda, iş hayatındaki şiddet, baskı ve yıldırma hareketlerini tanımlamak için kullanmıştır. Leymann, mobing uygulayan kişileri, korkak, aşırı kontrolcü, iktidar açlığı olan ve nevrotik kişiler olarak nitelendiriyor.

    Mobbing Durumu Nasıl Ortaya Çıkar?

    Kişiye güvenilmediğinin hissettirilmesi

    Mesleki yeterliliğin sorgulanması

    Kişiden bilgi saklanması

    Kasten, verilen süre içinde bitirilemeyecek görevler verilmesi

    Yetkilerinin azaltılması

    Kişinin görmezden gelinmesi, gruptan izole edilmesi

    gibi durumlar mobbing olarak tanımlanmaktadır.

    Tüm bunların dışında, daha önce sorun olmayan küçük hatalar çok büyük hatalarmış gibi gösterilebilir, kişi aniden yetersizmiş gibi gösterilebilir ve kişiyi utandırmak için bazı tavırlar yapılabilir. Ancak, davranışlar, sadece işveren tarafından değil diğer çalışanlar tarafından da uygulanabilir. Yani bazı çalışanlar yöneticiler tarafından mobbing uygulamak için azmettirilebilir.

    Özellikle, çalışanlar tarafından gösterilen bu tutumlar için kişi kurumun yetkili kişilerine başvurduğu zaman bu kişiler tarafından da olumsuz bir davranış görür ve başvurusu reddedilir. Sonuç olarak kişi istifa etmeye mecbur kalır ve sanki bu kendi isteğiymiş gibi lanse edilir.

    Mobbing karşısında çalışanlar hangi haklara sahip?
    Mobbing karşısında çalışanlar hangi haklara sahip?

    Mobbing’in etkileri nelerdir?

    Kafa karışıklığına ve paranoyaya neden olur

    Mobbing, insanın mesleki bütünlük ve benlik duygusunu zedeler

    Korku, huzursuzluk, endişe, öfke ve utanç duygularını yoğun bir şekilde yaşar. Maruz kalan kişi kendine güven duygusunu kaybeder, toplumdan soyutlanabilir.

    Mobbing, uyku bozuklukları, ağlama, yüksek tansiyon, depresyon, kalp krizine ve panik atağa kadar giden sağlık sorunları ve travma sonrası stres bozukluğuna neden olabilir.

    Türkiye’de Mobbing

    Türk çalışma hayatında yeni bir kavram olmasına rağmen iş hayatında sıklıkla karşı karşıya kalınan bir durumdur. Son yıllarda sayısı artış gösteren mağdurların, mobbing uygulandığına ilişkin açtığı davalar emsal teşkil etmekte ve bu konuda yürütülen farkındalık çalışmaları sayesinde insanlar daha da bilinçlendirilmektedir.

    Türkiye’de genel olarak mobbing uygulayan işverenler, İş Kanunlarının işe iade hükümlerinden ve işçiyi koruyan tazminattan kurtulmak için işçiyi istifaya zorlar ve bu süreçte mobbing’e maruz kalan işçi genellikle zaman psikolojik açıdan ciddi zararlar görerek istifa eder.

    6098 sayılı Borçlar Kanununun 417. Maddesinde, işçinin hem kişiliğinin, hem de yaşam ve vücut bütünlüğünün korunmasına ilişkin olarak düzenlemeye gidilmiştir.

    Maddede, işveren-işçi hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak, işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamak, saygı göstermek, özellikle işçilerin cinsel ve psikolojik tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri amacıyla gerekli önlemleri almakla yükümlüdür hükmüne bulunmaktadır.

    Ayrıca bu kanunda yer alan maddede, işveren, işçiye ait kişisel verileri, ancak işçinin işe yatkınlığıyla ilgili veya hizmet sözleşmesinin ifası için zorunlu olduğu ölçüde kullanma hakkına sahiptir. Ancak özel kanun hükümleri saklıdır.

    Mobbing karşısında çalışanlar hangi haklara sahip?
    Mobbing karşısında çalışanlar hangi haklara sahip?

    Mobbing’e maruz kalan kişinin yapması gerekenler nelerdir?

    İş sözleşmesinin haklı nedene dayanarak feshedebilme hakkı vardır.

    Hukuksal olarak tanınan haklar

    Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’na göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır.

    Belli şartlarda ayrımcılık tazminatı isteyebilme hakkı vardır.

    Mobing’e uğrayan işçi, mobbing yapan yöneticiyi dava edebilir ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.

    Koşulları söz konusu ise işçi, kötü niyet tazminatı hükümlerine de başvurabilir.

    Bunun dışında neler yapılabilir?

    Mobing yapan kişiye açıkça duruma itiraz ettiğinizi bildirin, taciz edici davranış ve sözlerini  durdurmasını isteyin. Yanınızda güvendiğiniz ve gerekirse tanıklık edebilecek bir iş arkadaşınız bulunmasını sağlayın.

    Olayları, verilen anlamsız uygulamaları ve emirleri yazılı olarak kaydedin.

    İlk fırsatta zorbayı yetkili birine bildirin. Eşitiniz ise üstünüze, üstünüz ise insan kaynakları ve yönetim kuruluna durumu açıkça ve kanıtlarıyla bildirin.

    Gerekiyorsa, psikolojik ve tıbbi yardım alın. Bu yardımcı olmakla birlikte, kanıt da oluşturacaktır.

    Şikâyetinize ilişkin kuruluşunuz içinde ne yapıldığını araştırın.

    İş arkadaşlarınıza durumunuzu anlatın onlar da aynı şekilde rahatsız olabilirler, grupça başvurmanız daha etkili olabilir.

     

     

    ÇOK OKUNANLAR

    EDİTÖRÜN SEÇİMİ