21.6 C
İstanbul
Pazartesi, Haziran 27, 2022

    Covid-19’la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni

    Milyonlarca insan geçmişten bugüne çeşitli sebeplerle uyku bozukluğu problemi yaşarken, pandemiyle birlikte bu sorunda artış gözlendi. Konuyla ilgili bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Nilay Aksoy, bilim insanlarının Covid-19’a bağlı yaşanan uyku problemlerini ‘koronasomni’ olarak adlandırdıklarını kaydetti.

    Pandemi sürecinde 13 ülkeden 44 makale ve raporun incelendiği ve 54.231 katılımcıyı içeren bir çalışmada, uyku bozukluğunun görülme sıklığının arttığı ve genel nüfusun ve sağlık çalışanlarının yaklaşık %40’ını etkilediğini belirten Altınbaş Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Nilay Aksoy, yeni uyku problemlerinin artmasına ya da daha önce görülen uyku probleminin kötüleşmesine katkı sağlayan birçok faktör bulunduğunu ifade etti.

    Dr. Öğr. Üyesi Nilay Aksoy
    Dr. Öğr. Üyesi Nilay Aksoy

    Bu faktörler arasında okulların kapanması, sosyal mesafe, evden çalışma ve karantinalar gibi günlük rutini bozan faktörlerin olduğuna işaret eden Aksoy, bunlarla birlikte neredeyse herkesi etkileyen virüse yakalanma korkusu, ekonomik kaygılar ve sevilen birini kaybetme endişesinin ortaya çıktığını dile getirdi.

    Aksoy, insanlar yatağa girdiğinde, pandeminin ne kadar devam edeceği gibi bilinmeyen çok şeyin olması, sağlık sistemlerinin ve hükümetlerin krizi sürdürüp sürdüremeyeceği konusundaki endişeler gibi gelecekle ilgili tüm bu kaygıların beyinlerini istila ederek uykularını bozduğunu kaydetti.

    Uyumaya yardımcı olan ilaç ve bitkilerin satışında artış var

    Dr. Öğr. Üyesi Nilay Aksoy, konuya yönelik daha önce yapılan çalışmalardan uyku bozuklukları, yalnızlık ve stresin hepatit B ve influenza aşılarına karşı azalmış antikor yanıtı ve aşılamadan 5 gün sonra serum antikorunda azalma ile ilişkili olduğunu belirtti ve şu değerlendirmede bulundu:

    Covid-19'la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni
    Covid-19’la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni

    “Bu veriler, uyku bozukluklarının insanda, SARS-CoV-2 ile enfekte olma riskini artırabileceği ve Covid-19 hastalığına karşı bağışıklık sistemini zayıflatabileceği varsayımını mantıklı kılmaktadır. Bu sebeple, aşırı uyuma, uykusuzluk ve hatta kabus görme gibi birçok şekilde ortaya çıkan uyku bozukluklarını kontrol etmek gerekir. Ne yazık ki, dünya genelinde birçok raporda görüldüğü üzere, insanlar bu belirtileri kontrol etmek için akıl dışı bir şekilde uyku ilacı kullanmaya başladı. Uyumaya yardımcı olan ilaç ve bitkilerin satışında bir artış görülüyor” şeklinde konuştu.

    Uyku bozukluğunu önlemek için ne yapılmalı?

    Uyku bozukluklarının önüne geçmek için yapılabilecekler konusunda bilgi veren Aksoy, önemli tavsiyelerde bulundu.

    “Tutarlı bir günlük program hazırlanabilir, her gün aynı saatte uyanılabilir ve işe gidiyormuş gibi giyinilebilir.

    Kahvaltı yapıp, aynı çalışma saatlerinde çalışıp, günlük egzersiz yaparak, her gece aynı saatte yatılabilir.

    Covid-19'la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni
    Covid-19’la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni

    Sabah gün ışığına maruz kalmak, yatmadan önce endişe verici haberlerden kaçınmak ve uyku saatinden bir saat önce bilgisayar ve telefon kullanmayarak ya da TV izlemeyerek mavi ışıktan kaçınılmalı.

    Günlük kafein alımı, özellikle kahve sınırlandırılmalı. Düzenli kahve içenler, genel kafein alımını azaltmak amacıyla çay içmeye başlayabilir. Dengeli beslenme, mantra meditasyonu, müzik terapisi ve yoga da fayda sağlar.”

    Doktorun tavsiye ettiği ilaçlar kullanılmalı

    Verilen tüm çabaların yeterli olmaması halinde bilişsel davranışçı terapi uygulayabilecek bir terapistle iletişime geçilmesine ihtiyaç duyulabileceğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Nilay Aksoy, bu tür bir terapinin, sosyal izolasyon gerektiği için teletıp ya da internet aracılığıyla yapılabileceğini belirtti.

    Aksoy, “Psikiyatristler ya da nörologlar, bazı özel durumlar için uykuya yardımcı ilaçlar reçete yazabilir fakat bu ilaçların doktor önerisi haricinde 2 haftadan fazla kullanılmaması şiddetle önerilmektedir. Melatonin ise sirkadiyen ritmi düzenlemeye yardımcı olabilir ve yatmadan iki saat önce alınması önerilmektedir” ifadelerini kullandı.

    Covid-19'la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni
    Covid-19’la gelen uyku bozukluğu: Koronasomni

    Bitkisel ürünler destek verebilir

    Aksoy, geleneksel olarak anksiyeteyi tedavi etmek için kullanılan bitkisel ürünlerin uyku bozukluklarından kurtulmak için destek sağlayabileceğini belirtti ve “Aromaterapide kullanılan lavanta yağı ve yatmadan iki saat önce verildiğinde hastaların daha hızlı uykuya dalmalarına yardımcı olabilen kediotu ekstresi de kullanılabilir.

    Papatya ekstresi ve çarkıfelek bitkisi ve de bazı hastalarda kaygıyı azaltabilmekte ve uykuyu iyileştirebilmektedir. Kava bitkisi, anksiyete için kullanılan bir diğer popüler doğal ilaçtır ve uykuyu iyileştirir fakat karaciğer hasarı yapabilmektedir, bu yüzden dikkat edilmelidir.

    Tüm bu bitkisel ürünler hastada mevcut olan bir hastalığı etkileyebilir, bazı yan etkilere yol açabilir, hastanın kullanmakta olduğu kronik ilaçlarla etkileşime girebilir ve hatta hastanın anksiyetesini daha da kötüleştirebilir. Bu yüzden kullanılmak istenen bitkisel ilaç ne olursa olsun mutlaka eczacı veya hekim kontrolünde alınmalıdır.” dedi.

    Türkiye’de 6 bin kişi hemofili ile yaşamına devam ediyor

    ÇOK OKUNANLAR

    EDİTÖRÜN SEÇİMİ