14.5 C
İstanbul
Cumartesi, Aralık 4, 2021

    Virüs mutasyon geçiriyor, ne kadar korkmalıyız?

    Covid 19 virüsü mutasyona uğrayarak bağışıklık kazanıyor. Ama paniğe gerek yok. Çünkü geliştirilen aşılar etkili. Etkileri de uzun yıllar sürecek. Ayrıca vücudumuz aşının dışında birçok etkili savunma silahına sahip. Üstelik virüslerin aşılara karşı tamamen dirençli hale gelmesi 5-7 yıl alıyor.

    Aşılar salgından çıkış yolu için umut vermeye başlarken, geçtiğimiz hafta sonu Britanya’daki yetkililer, İngiltere’de dolaşan koronavirüsün oldukça bulaşıcı yeni bir varyantı olarak adlandırdıkları virüs hakkında acil bir alarm verdi.

    Virüsün Londra ve çevresinde hızla yayıldığını aktaran Başbakan Boris Johnson, Mart ayından bu yana ülkenin en katı tecritini uyguladı. “Virüs saldırı yöntemini değiştirdiğinde, savunma yöntemimizi değiştirmeliyiz” dedi.

    Londra’daki tren istasyonları, kısıtlamalar yürürlüğe girdikçe şehri terk etmek için çabalayan insan kalabalığıyla doldu. Pazar günü, Avrupa ülkeleri, patojenin yeni yinelemesini devre dışı bırakmayı umarak sınırlarını Birleşik Krallık’tan gelen yolculara kapatmaya başladı.

    Güney Afrika’da, virüsün benzer bir versiyonu ortaya çıktı ve İngiliz varyantında görülen mutasyonlardan birini, tespit eden bilim adamlarına göre paylaştı. Bu virüs, Kasım ayının ortasından bu yana Güney Afrika’da genetik sekansları analiz edilen örneklerin yüzde 90’ında bulundu.

    Dünya çapında mutasyon haberleri geliyor

    Bilim adamları bu varyantlar için endişeleniyorlar ancak bunlara şaşırmadılar. Araştırmacılar, dünya genelinde koronavirüsün genetik materyalinde binlerce küçük değişiklik kaydetti. Bazı mutasyonlar, bir popülasyonda sadece şans eseri daha yaygın hale gelir, değişikliklerin virüsü bir şekilde güçlendirmesi nedeniyle değil. Ancak patojenin hayatta kalması – insan popülasyonlarındaki aşılar ve artan bağışıklık nedeniyle – daha zor hale geldikçe, araştırmacılar virüsün daha kolay yayılmasını veya bağışıklık sistemi tarafından tespit edilmekten kaçmasını sağlayan yararlı mutasyonlar kazanmasını da bekliyorlar.

    Seattle’daki Fred Hutchinson Kanser Araştırma Merkezi’nde evrimsel biyolog olan Jesse Bloom, “Daha yakından ilgilenmemiz gerektiğine dair gerçek bir uyarı” dedi. “Kesinlikle bu mutasyonlar yayılacak ve kesinlikle bilim topluluğu – bu mutasyonları izlememiz ve hangilerinin etkiye sahip olduğunu tanımlamamız gerekiyor.”

    Müge Çevik Covisd 19 bilim insanı
    İskoç St. Andrews Üniversitesi Uzmanı ve hükümetin sağlık danışmanı Türk Bilim insanı Müge Çevik

    Bilim insanı Müge Çevik: Endişeye gerek yok

    İngiliz varyantı, virüsün insan hücrelerine nasıl kilitlendiğini ve onları nasıl enfekte ettiğini etkileyen birkaç mutasyon da dahil olmak üzere yaklaşık 20 adet mutasyona sahip. İskoçya’daki St. Andrews Üniversitesi’nde bulaşıcı hastalıklar uzmanı ve İngiliz hükümetinin bilimsel danışmanı Müge Çevik, bu mutasyonların virüsün daha verimli bir şekilde çoğalmasına ve aktarılmasına izin verebileceğini söylüyor.

    Ancak İngiliz yetkililer coronovirüsün daha hızlı bulaşması için mevcut değişimin üzerine yüzde 70 daha fazla kendini geliştirmesi gerektiği görüşünde.

    Müge Çevik, “Hepsinden öte, biraz daha deneysel veriye ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum” diyor ve ekliyor. “Bu aktarılabilirlik verilerinin bazılarının insan davranışıyla ilgili olabileceğini tamamen göz ardı edemeyiz.”

    Aşıların etkisini yok edebilir mi?

    İngilizlerin telaşı, virüsün şu anda piyasaya sürülen aşılara dirençli hale gelebileceği endişesini de beraberinde getirdi. Endişeler, viral genetik kodda onu belirli antikorlara karşı daha çok savunmalı hale getirebilecek bir çift değişikliğe odaklanıyor.

    Ancak bazı uzmanlar, virüsün mevcut aşıları iktidarsız hale getirecek kadar gelişmesinin aylar değil yıllar alacağını söyleyerek ihtiyatlı olunmasını istedi.

    Dr. Bloom, “Hiç kimse, tüm bağışıklığı ve antikorları aniden işe yaramaz hale getiren tek bir felaket mutasyon olacağından endişelenmemelidir” diyor.

    “Bu, birkaç yıllık zaman ölçeğinde meydana gelen ve birden fazla viral mutasyonun birikmesini gerektiren bir süreç olacak” diye ekledi. “Açma-kapama düğmesi gibi olmayacak.”

    Ama bilimsel açıklamalar İngiltere’nin komşuları için çok az önemli. Virüsün yeni mutant versiyonunu taşıyan potansiyel yolcu akışından endişelenen Hollanda, İngiltere’den uçuşları Pazar gününden 1 Ocak’a kadar askıya alacağını söyledi.

    Yılbası öncesi İngiltere'de hızlı covid 19 alarmı
    Yılbaşı öncesi İngiltere’de hızlı yayılan Covid-19 alarmı verildi. Yasaklar arttı.

    Yılbaşı öncesi yeni yasaklar ve panik

    İtalya da hava yolculuğunu askıya aldı ve Belçikalı yetkililer Pazar günü İngiltere’den hava veya trenle gelişlere 24 saatlik bir yasak koydu. Almanya, İngiltere’den ve Güney Afrika’dan gelen yolcuları sınırlayan düzenlemeler yapıyor.

    Yerel basında çıkan haberlere göre, aralarında Fransa, Avusturya ve İrlanda’nın da bulunduğu diğer ülkeler de yasakları değerlendiriyor. İspanya, Avrupa Birliği’nden uçuşların yasaklanmasına koordineli bir yanıt istedi. New York Valisi Andrew Cuomo, Trump yönetiminden İngiltere’den uçuşları yasaklamayı düşünmesini istedi.

    İngiltere’de ulaştırma yetkilileri, yalnızca gerekli yolculukların yapılmasını sağlamak için tren istasyonları gibi merkezleri izleyen polis memurlarının sayısını artıracaklarını söylediler. Pazar günü ülkenin sağlık bakanı Matt Hancock, trenleri paketleyenleri “açıkça sorumsuz” olarak nitelendirdi. Ayrıca, Başbakan Johnson’ın getirdiği kısıtlamaların aylarca uygulanabileceğini söyledi.

    Virüs hayatta kalmaya çalışıyor, değişiyor

    Tüm virüsler gibi, koronavirüs de bir şekil değiştirici. Bazı genetik değişiklikler önemsizdir, ancak bazıları ona bir avantaj sağlayabilir. Bilim adamları ikinci olasılıktan korkuyor, özellikle: Milyonlarca insanın aşılanması virüsü yeni adaptasyonlara, bağışıklık tepkisinden kaçmasına veya direnmesine yardımcı olan mutasyonlara zorlayabilir. Halihazırda, virüsten bağımsız olarak dünya çapında birçok kez ortaya çıkan küçük değişiklikler var ve bu da bu mutasyonların patojen için yararlı olduğunu gösteriyor.

    Antikor duyarlılığını etkileyen mutasyon – teknik olarak 69-70 gen silme olarak adlandırılıyor, yani genetik kodda eksik harfler var – en az üç yerde görülüyor: Danimarka’daki vakalarda ve Britanya’daki insanlarda ve bağışıklık sistemi baskılanmış bir hastada fark edildi. Bu kişiler iyileştiren plazmaya daha az duyarlı hale geldi.

    Cambridge Üniversitesi’nde virolog olan Dr. Ravindra Gupta, “Bu şey aktarılıyor, kazanıyor, her zaman adapte oluyor,” diyor. “Ancak insanlar söylediklerimizi duymak istemiyor, bu da şu: Bu virüs mutasyona uğrayacak.”

    Virüste orata çıkan yeni genetik silme, insan hücrelerini enfekte etmek için ihtiyaç duyduğu koronavirüs yüzeyindeki başak (spike) proteinini değiştiriyor. Virüsün bu silme işlemine sahip varyantları, 2020’nin başlarında Tayland ve Almanya’da bağımsız olarak ortaya çıktı ve Ağustos ayında Danimarka ve İngiltere’de yaygınlaştı.

    Londra Queen Mary Üniversitesi’nde klinik epidemiyolog olan Dr. Deepti Gurdasani, bilim adamlarının başlangıçta yeni koronavirüsün stabil olduğunu ve aşı kaynaklı bağışıklık tepkisinden kaçma ihtimalinin düşük olduğunu düşündüklerini söyledi.

    “Ama son birkaç ayda mutasyonların meydana gelebileceği çok açık hale geldi,” dedi. “Toplu aşılama ile seçim baskısı arttıkça, bu mutantların daha yaygın hale geleceğini düşünüyorum.”

    Son zamanlarda yayınlanan birkaç makale, koronavirüsün tek bir monoklonal antikor, iki antikordan oluşan bir kokteyl ve hatta belirli bir kişiye verilen iyileşme serumu tarafından tanınmayı önlemek için evrimleşebileceğini gösterdi.

    mutasyona uğrayan virüs ile savaş
    Bilim insanlarına göre mutasyona uğrayan virüs ile savaşa karşı aşılar ve doğal savunma silahlarımız etkili. Zamanımız var.

    Virüs değişiyor ama bu zaman alacak

    Ama hemen paniklemeyin. Neyse ki, vücudun tüm bağışıklık sistemi çok daha zorlu bir düşmandır.

    Pfizer-BioNTech ve Moderna aşıları,koronavirüs tarafından taşınan başak (spike) proteinine karşı bir bağışıklık tepkisi oluşturuyor. Ancak enfekte olan her kişi, bu proteine ​​karşı sadece aşı yoluyla değil, çok daha geniş, benzersiz ve karmaşık bir antikor repertuvarı üretiyor.

    New York’taki Albert Einstein Tıp Koleji’nde virolog olan Kartik Chandran, “Gerçek şu ki virüse doğrultulmuş binlerce büyük silahınız var” diyor. “Virüs nasıl mutasyon geçirdiğinin bir önemi yok, bağışıklık sistemimizin tepkisinin diğer kollarından söz ediyorum. Virüsün, tüm bu farklı antikor spesifiklikleriyle gerçekten mücadele edebilecek bir genetik çözüm bulması o kadar kolay değil” ifadesini kullanıyor.

    Kısaca: Koronavirüsün benimseyebileceği birçok varyasyona rağmen vücudun savunmasından kaçması çok zor olacak.

    Bağışıklıktan kurtulmak, bir virüsün, her biri patojenin vücudun savunmasının etkinliğini aşındırmasına izin veren bir dizi mutasyon geçirmesini gerektirir. Grip gibi bazı virüsler bu değişiklikleri nispeten hızlı bir şekilde biriktirir. Ancak kızamık virüsü gibi diğerleri neredeyse hiç değişiklik toplamaz.

    Grip virüsü bile 5-7 yılda kendini geliştiriyor

    Dr. Bloom, influenza (grip) virüsünün bile insan bağışıklık sisteminden tamamen kurtulmasına yetecek kadar mutasyonu 5 ila 7 yılda geçirdiğini belirtiyor. Bloom’un Laboratuvarı Cuma günü, soğuk algınlığı koronavirüslerinin de bağışıklık tespitinden kaçmak için evrildiğini gösteren yeni bir rapor yayınladı – ancak bu, yıllar içinde gerçekleştiğinin altını çiziyor.

    Bu pandemideki enfeksiyonların ölçeği, yeni koronavirüste hızla çeşitlilik yaratıyor olabilir. Yine de, dünya çapındaki insanların büyük çoğunluğunun henüz enfekte olmuş olması bilim insanlarını umutlandırıyor.

    İsviçre’deki Bern Üniversitesi’nden moleküler epidemiyolog Emma Hodcroft, “Bağışıklıktan kaçış için aktif bir seçim görüyor olsaydık, benim için biraz şaşırtıcı olurdu” diyor ve ekliyor;

    “Hala çoğunlukla saf olan bir popülasyonda, virüsün henüz bunu yapması gerekmiyor. Ancak bu, uzun vadede özellikle daha fazla insanı aşılamaya başladıkça dikkat etmek istediğimiz bir şey.”

    Dr. Hodcroft, yaklaşık bir yıl içinde bir nüfusun yaklaşık yüzde 60’ını aşılamak ve bu gerçekleşirken vaka sayısını azaltmak, virüsün mutasyona uğrama olasılığını önemli ölçüde en aza indirmeye yardımcı olacağını söylüyor.

    Yine de, bilim adamlarının, aşılar üzerinde avantaj sağlayabilecek mutasyonları tespit etmek için gelişen virüsü yakından takip etmesi gerekecek.

    Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu ve tedavisi!

    Prof. Dr. Kamburoğlu: Estetik doğal olandır, sonuç doğal değilse estetik de olmaz

    Pandemide iki şey arttı: Gebelik ve cinsel isteksizlik

     

    ÇOK OKUNANLAR

    EDİTÖRÜN SEÇİMİ